مقدمه و هدف پژوهش: تعاملات اجتماعی از عناصر بنیادین هر جامعه محسوب می شود. بر اساس دیدگاه شبکه، روابط و پیوندها به عنوان سرمایه اجتماعی محسوب می شوند و فرد از طریق آن ها به منابع و حمایت های موجود در شبکه دسترسی می یابد. هدف اصلی این پژوهش، مطالعه سرمایه اجتماعی در شبکه های اجتماعی مجازی می باشد. با توجه به اهمیت تعاملات اجتماعی در شبکه های اجتماعی مجازی، در این پژوهش سرمایه اجتماعی در ابعاد ساختی (اندازه و ترکیب شبکه)، تعاملی (فراوانی تماس و صمیمیت) و کارکردی (حمایت ها) مورد بررسی قرار گرفته است.روش پژوهش: این پژوهش از روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه انجام شده است و علاوه بر بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی، تاثیر برخی متغیرهای اجتماعی را بر سرمایه اجتماعی شبکه مورد آزمون قرار داده است. جامعه آماری این تحقیق کلیه شبکه های اجتماعی مجازی فارسی زبان بوده است. حجم نمونه 386 نفر است که با روش نمونه گیری غیر احتمالی گلوله برفی انتخاب شده اند.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که وضعیت سرمایه اجتماعی در ابعاد مختلف متفاوت بوده و در هر یک از ابعاد ساختی، تعاملی و کارکردی نتایجی حاصل گردید که ممکن است با وضعیت سرمایه اجتماعی در جهان واقعی تفاوت هایی داشته باشد. تاثیر برخی متغیرهای اجتماعی و زمینه ای بر سرمایه اجتماعی شبکه در این تحقیق موجب تایید فرضیات تحقیق گشته و مدل علی تحقیق را با تاثیر و تاثر متقابل تشکیل داده اند.

در این پژوهش درصدد هستیم تا وزن ویژگی های مختلف هوموفیلی از جمله: جنسیت، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی، سال ورود به دانشگاه، شهرستان محل سکونت و وضعیت تاهل را برای کاربران ایرانی در یک شبکه اجتماعی مجازی نمونه (دانشجویان تحصیلات تکمیلی زنجان)، به دست آوریم. تا آنجا که می دانیم، این مقاله اولین کار پژوهشی است که الگوی رفتاری کاربران ایرانی در شبکه های اجتماعی مجازی، را مورد مطالعه قرار می دهد.ساختار مقاله نیز مبتنی بر بیان مساله و بعد ارائه طرح نظری برای تبیین نظری آن که مبتنی بر استفاده از نظریه هوموفیلی برای شناسایی روابط هوموفیلی در بین دانشجویان دانشگاه زنجان به عنوان نمونه موردی است. سپس در بخش روش شناسی به ارائه ابزار اندازه گیری هوموفیلی می پردازیم و در نهایت نیز تحلیل ها را ارائه کرده و نتیجه گیری می کنیم تا دستاورد علمی مقاله روشن شود.

هدف این مطالعه بررسی اثر شبکه اجتماعی مجازی بر سرمایه اجتماعی و میزان شادکامی افراد عضو در یکی از سایت شبکه های اجتماعی است. داده ها با تکنیک پیمایش و روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای با حجم نمونه 255 نفر جمع آوری و تحلیل شده است. نتایج نشان داد افراد با عضویت و مشارکت در این سایت شبکه های اجتماعی مواردی را بدین شرح به دست می آورند: افزایش شبکه های ارتباطی، عضویت در گروه های مختلف، تبعیت از هنجارها و قوانین، ایجاد اعتماد به دیگران و گروه ها، به دست آوردن اطلاعات و حمایت و در نهایت دسترسی به منابع مختلف که همگی این موارد مولفه های تشکیل دهنده سرمایه اجتماعی است. افزایش سرمایه اجتماعی در این سایت شبکه های مجازی بر تجربه و احساس مثبت تاثیر افزایشی و بر تجربه و احساس منفی تاثیر کاهشی می گذارد که نهایتا به افزایش شادکامی منجرمی شود؛ در نهایت، عضویت و مشارکت در شبکه های اجتماعی مجازی باعث افزایش سرمایه اجتماعی و در ادامه شادکامی افراد می شود.

مقاله حاضر برگرفته از پژوهشی با هدف بررسی فرصت ها و تهدیدات شبکه های اجتماعی مجازی از منظر امنیت ملی است و مقاله پیش رو بُعد سیاسی شبکه های اجتماعی مجازی که مورد توجه جدی حکومت ها و بازیگران غیردولتی است را مورد واکاوی قرار می دهد. در این حوزه کارکردهایی همانند انسجام بخشی، مشارکت، افزایش قدرت نرم، ثبات سازی و همچنین مؤلفه های منفی مانند تحریک و توسعه نارضایتی ها، نافرمانی مدنی و. . . با هدف ارزیابی کارکرد سیاسی شبکه های اجتماعی مجازی از منظر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را بررسی می کند و برای نیل به این هدف، واکاوی، شناخت علمی مفهوم، ویژگی ها و کارکردهای سیاسی شبکه های اجتماعی مجازی مورد بررسی قرار گرفته اند. برای جمع آوری داده ها از روش کتابخانه ای و اخذ نظر نخبگان (ابزار پرسشنامه) استفاده شده است. بر اساس تجزیه و تحلیل پرسشنامه ها و دیدگاه نخبگان مشخص شد که بعد سیاسی شبکه های اجتماعی دارای فرصت ها و تهدیدهایی است که به طور مساوی در اداره جامعه تأثیرگذار می باشند. نتیجه یافته های این پژوهش نشان می دهد شاخص «ثبات» (داخلی) بیشترین اهمیت را در بین شاخص ها برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد که از شاخص ترین نشانه های امنیت پایدار در جامعه است و در مواجهه با تهدیدات ناشی از شبکه های اجتماعی می تواند برای کشور امنیت زا باشد.

پژوهش جاری با هدف بررسی نقش شبکه های اجتماعی مجازی بر سرمایه اجتماعی با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. در این تحقیق منظور از سرمایه اجتماعی، سرمایه اجتماعی حاصل از تعامل و ارتباط در فضای مجازی است. از سوی دیگر این مطالعه به بررسی سرمایه اجتماعی در دو گروه کاربران اینترنت یعنی آنهایی که عضو شبکه اجتماعی فیس بوک هستند و آنهایی که عضو شبکه اجتماعی فیس بوک نیستند نیز پرداخته است.سرمایه اجتماعی با تلفیق دیدگاه های بوردیو، کلمن، پاتنام، فوکویاما و رویکرد سرمایه اجتماعی شبکه با مولفه های حمایت اجتماعی و اعتماد اجتماعی عملیاتی شده است.نمونه گیری با استفاده از روش های خوشه ای، تصادفی و سیستماتیک با حجم نمونه 384 نفر از کاربران اینترنت ساکن شهر تهران با ضابطه سنی 15 تا 54 سال صورت پذیرفت و برای جمع آوری اطلاعات از ابزار پرسش نامه استفاده شد. یافته های پژوهش نشان می دهند میزان سرمایه اجتماعی و حمایت اجتماعی در دو گروه مورد مطالعه تفاوت معناداری دارد. از سوی دیگر تفاوت معناداری بین میزان اعتماد به فضای مجازی در دو گروه مورد مطالعه مشاهده نشده است. بین اندازه شبکه کاربر در فیس بوک، میزان ارتباط با دیگران در فیس بوک و میزان استفاده از خدمات و امکانات فیس بوک و سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد.بین میزان استفاده از فیس بوک، تجانس دوستان کاربر در فیس بوک و سرمایه اجتماعی رابطه معنا داری مشاهده نشده است.نتایج بدست آمده از رگرسیون چند متغیره نشان می دهد که میزان ارتباط با دیگران بیشترین تاثیر را بر سرمایه اجتماعی در این تحقیق داشته است.

زمینه و هدف در هزاره فناوری اطلاعات، وسایل نوین ارتباطی نقش انکارناپذیری را در زندگی کنش گران اجتماعی ایفا می کنند. در این خصوص یکی از ابعاد قابل تامل این رسانه ها، مسایل و آسیب های اجتماعی ناشی از استفاده از آنهاست، که بخش عمده آن گریبان گیر زنان است. از این رو این مطالعه، با هدف بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر انحرافات اجتماعی زنان انجام پذیرفته است. روش شناسی این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی از نوع پیمایش اجتماعی است. جامعه آماری شامل 105 زن بازداشت شده در جهرم بوده که به عنوان جمعیت نمونه در دسترس انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه ای محقق ساخته با اعتبار محتوایی (از نوع صوری) لازم و پایایی قابل اطمینان بالاتر از (65/0)، جمع آوری گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های تحلیل واریانس، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره انجام شد. یافته ها تحلیل داده ها حکایت از این دارد که ارتباط میان متغیرهای تحصیلات، پایگاه اقتصادی اجتماعی، دینداری، هدف از عضویت، میزان استفاده و سابقه استفاده از اینترنت و شبکه های اجتماعی با متغیر انحراف اجتماعی در سطح 05/0 معنی دار می باشد. نتایج معادله رگرسیونی نیز نشان داد که حدود 25 درصد از واریانس متغیر وابسته() توسط متغیرهای مستقل تبیین می شود و در این میان بیشترین تاثیر مربوط به دو متغیر میزان استفاده و سابقه استفاده از اینترنت و شبکه های اجتماعی مجازی با مقدار بتای استاندارد (404/0) و (320/0) است. نتیجه گیری شبکه های اجتماعی مجازی، فرصت و انگیزه بیشتری را نسبت به فضای واقعی جامعه، برای تخطی از هنجارهای اجتماعی برای زنان فراهم ساخته است؛ پس می توان چنین استدلال کرد که، شبکه های اجتماعی مجازی نقشی اثرگذار و مستقیم در زمینه بروز انحرافات اجتماعی زنان دارند.

در میانِ اندیشمندان و جامعه شناسانِ ایرانی مجادله ای مبنی بر فردگرا یا جمع گرا بودن جامعه ی ایرانی وجود دارد؛ اما این مجادله و همچنین پژوهش های تجربی در مورد فردگرا یا جمع گرا بودن جامعه ی ایران فارغ از توجه به زندگی ایرانی ها در شبکه های اجتماعی مجازی، شکل گرفته و انجام شده است. حال آنکه با گسترش استفاده از این شبکه ها در سال های اخیر لازم است تا جمع گرایی و فردگرایی در نسبت با شبکه های مجازی نیز مورد مطالعه قرار گیرد. برای مطالعه ی این موضوع در این پژوهش، کار با نظریه ی فردگرایی شبکه ای بری وِلمن (2012) آغاز گردید و درنهایت این مفهوم بازتعریف و مقیاسی برای سنجش آن ساخته شد؛ بنابراین یکی از نوآوری های این پژوهش ساخت مدل اندازه گیری برای این مفهوم بوده است. یافته های به دست آمده نشان از فردگرایی شبکه ای در سطح متوسط دارد و به طورکلی می توان گفت کنش های فردگرایانه و جمع گرایانه در سطوح مختلف در شبکه های اجتماعی مجازی دیده می شود. همچنین یافته های جدید نشان می دهد خانواده گرایی به عنوان یکی از فرهنگ های عمومی جامعه ی ایران در شبکه های مجازی نیز نقش چشمگیری دارد. در نهایت می توان گفت مقیاس فردگرایی شبکه ای ساخته شده در این پژوهش که برای اولین بار سنجش شده است می تواند الگوی مناسبی در مطالعه فردگرایی در فضای مجازی باشد که لازم است اصلاح و دوباره سنجش شود.